Main menu:

pierwsza praca


1. Rodzaje um├│w o prac─Ö


Przyjmuj─ůc Ci─Ö do pracy, pracodawca zawiera z Tob─ů umow─Ö. Od tego momentu istnieje mi─Ödzy wami stosunek pracy.

Zgodnie z art. 22 Kodeksu Pracy, stosunek pracy to stosunek prawny, na mocy kt├│rego pracownik zobowi─ůzuje si─Ö do wykonywania pracy okre┼Ťlonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, a pracodawca ÔÇô do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Pracodawca jest zobowi─ůzany nie tylko do wyp┼éacania pracownikowi pensji, lecz r├│wnie┼╝ do zapewnienia mu pracy wynikaj─ůcej z umowy o prac─Ö.

Umowa o prac─Ö powinna by─ç zawarta w formie pisemnej i musi zawiera─ç:

Od kandydata na pracownika i nowo zatrudnionego pracownika nie mo┼╝na ┼╝─ůda─ç informacji o wyznaniu religijnym, pogl─ůdach politycznych, preferencjach seksualnych, czy zamiarze posiadania potomstwa itd.

Kodeks pracy przewiduje kilka rodzaj├│w um├│w o prac─Ö.

  1. Umowa na okres pr├│bny.

Zawierana jest na okres nie d┼éu┼╝szy ni┼╝ 3 miesi─ůce. W czasie trwania umowy, zar├│wno pracodawca jak i pracownik, mog─ů podj─ů─ç ┼Ťwiadom─ů decyzj─Ö o dalszej wsp├│┼épracy. Jest to bowiem swoisty okres pr├│bny, w trakcie kt├│rego sprawdzane s─ů kwalifikacje, umiej─Ötno┼Ťci i przydatno┼Ť─ç pracownika do pracy, ale r├│wnie┼╝ oceniany jest pracodawca, ┼Ťrodowisko i kultura pracy. Po up┼éywie czasu okre┼Ťlonego w umowie, obie strony mog─ů nawi─ůza─ç now─ů umow─Ö b─ůd┼║ zako┼äczy─ç wsp├│┼éprac─Ö. Nie mo┼╝na podpisa─ç kolejnej umowy na okres pr├│bny, nawet je┼Ťli strony nie s─ů pewne ch─Öci dalszej wsp├│┼épracy.

Nowa umowa mo┼╝e by─ç nawi─ůzana na czas okre┼Ťlony, na czas nieokre┼Ťlony, na czas wykonywania okre┼Ťlonej pracy lub umow─Ö na zast─Öpstwo.

2. Umowa na czas okre┼Ťlony.

Umowa na czas okre┼Ťlony jest umow─ů terminow─ů, zawieran─ů na z g├│ry okre┼Ťlony czas. Koniec obowi─ůzywania stosunku pracy, musi by─ç w tre┼Ťci umowy wskazany, przez podanie konkretnej daty lub wskazanie przysz┼éej okoliczno┼Ťci, np. uzyskanie dyplomu studi├│w wy┼╝szych.

Pracodawca zawieraj─ůc z pracownikiem kolejn─ů umow─Ö o prac─Ö, musi zawrze─ç z nim umow─Ö na czas nieokre┼Ťlony, je┼Ťli dwie poprzednie umowy by┼éy umowami na czas okre┼Ťlony, a przerwa mi─Ödzy nimi nie przekracza┼éa 1 miesi─ůca.

3. Umowa na wykonanie okre┼Ťlonej pracy.

To kolejna umowa terminowa, jednak koniec jej wykonywania nie jest wskazany konkretn─ů dat─ů. Koniec obowi─ůzywania tej umowy wskazuje praca, z kt├│rej zako┼äczeniem strony ustalaj─ů rozwi─ůzanie umowy.

4. Umowa na czas nieobecno┼Ťci innego pracownika (umowa na zast─Öpstwo).

Jest r├│wnie┼╝ umow─ů terminow─ů, kt├│rej termin zako┼äczenia nie mo┼╝e by─ç jednak ustalany dowolnie. Musi by─ç bowiem wyznaczony przez termin powrotu zast─Öpowanego pracownika do pracy, gdy┼╝ umowa na zast─Öpstwo zawierana jest na czas usprawiedliwionej nieobecno┼Ťci w pracy innego pracownika.

5. Umowa na czas okre┼Ťlony.

Ten rodzaj umowy nie okre┼Ťla terminu zako┼äczenia pracy, czyli jest umow─ů bezterminow─ů. Najpe┼éniej realizuje ona ochron─Ö pracownika przed rozwi─ůzaniem stosunku pracy i zapewnia stabilno┼Ť─ç zatrudnienia. Zawierana jest najcz─Ö┼Ťciej po umowie na czas pr├│bny oraz jednej b─ůd┼║ dw├│ch umowach na czas okre┼Ťlony.

W niekt├│rych przypadkach mo┼╝esz pracowa─ç na podstawie um├│w cywilnoprawnych, a nie um├│w o prac─Ö. Pami─Ötaj jednak, ┼╝e zawieraj─ůc umow─Ö cywilnoprawn─ů, nie stajesz si─Ö pracownikiem i nie podlegasz ochronie prawnej, takiej jak─ů maj─ů osoby b─Öd─ůce pracownikami. Nie masz te┼╝ takich uprawnie┼ä jak np. urlop wypoczynkowy, wynagrodzenie za prac─Ö w nadgodzinach, chyba ┼╝e prawa takie zostan─ů zapisane w umowie.

Najcz─Ö┼Ťciej spotyka si─Ö dwa rodzaje um├│w cywilnoprawnych.

R├│┼╝ni si─Ö od um├│w o prac─Ö przede wszystkim brakiem podporz─ůdkowania oraz obowi─ůzkiem osi─ůgni─Öcia okre┼Ťlonego rezultatu. Nie masz obowi─ůzku stosowa─ç si─Ö do polece┼ä zamawiaj─ůcego i nie podlegasz jego kierownictwu. Twoim zadaniem jest jedynie wykonanie okre┼Ťlonego zadania, czyli dzie┼éa. Odpowiadasz zawsze za rezultat swojej pracy, a nie za sam proces jej wykonania.

Umowa zlecenia, podobnie jak umowa o prac─Ö, jest umow─ů starannego dzia┼éania. Tak jak przy umowie o dzie┼éo, nie jeste┼Ť podporz─ůdkowany zleceniodawcy i nie musisz stosowa─ç si─Ö do jego polece┼ä, wa┼╝ne jest jednak staranne i sumienne wykonywanie powierzonych zada┼ä. Liczy si─Ö jako┼Ť─ç pracy, a nie jej efekt.

RODZAJE UMÓW


O prac─Ö

Cywilnoprawne

- na okres próbny - umowa o dzieło
- na czas okre┼Ťlony - umowa zlecenia
- na wykonywanie okre┼Ťlonej pracy

- na zast─Öpstwo

- na czas nieokre┼Ťlony

Dodatkowo umowa zlecenia mo┼╝e by─ç wypowiedziana w dowolnym terminie, w przeciwie┼ästwie do um├│w o prac─Ö, gdzie tryby i terminy wypowiedze┼ä s─ů szczeg├│┼éowo okre┼Ťlone.

Zgodnie z przepisami umow─Ö o prac─Ö rozwi─ůzuje si─Ö z up┼éywem czasu na jaki by┼éa zawarta, b─ůd┼║ z dniem uko┼äczenia pracy, dla kt├│rej wykonania by┼éa zawierana, ale r├│wnie┼╝ wcze┼Ťniej, na mocy porozumienia stron lub przez o┼Ťwiadczenie jednej ze stron (z zachowaniem b─ůd┼║ bez zachowania okresu wypowiedzenia). Rozwi─ůzanie umowy na mocy porozumienia stron nast─Öpuje w terminie ustalonym przez strony i mo┼╝e by─ç wynikiem inicjatywy ka┼╝dej ze stron, zar├│wno pracownika, jak i pracodawcy. Zar├│wno o┼Ťwiadczenie z zachowaniem okresu wypowiedzenia, jak i bez jego zachowania, powinno by─ç z┼éo┼╝one przez stron─Ö wypowiadaj─ůc─ů na pi┼Ťmie. Je┼╝eli jednak pracodawca sk┼éada wypowiedzenie pracownikowi zatrudnionemu na czas nieokre┼Ťlony, jego obowi─ůzkiem jest dodatkowo podanie przyczyny wypowiedzenia. Musi by─ç ona sformu┼éowana w spos├│b konkretny i szczeg├│┼éowy.

Wypowiedzenie umowy o prac─Ö powoduje, ┼╝e umowa rozwi─ůzuje si─Ö po up┼éywie okresu, zwanego okresem wypowiedzenia.

W zale┼╝no┼Ťci od rodzaju umowy, czasu pracy pracownika i okresu, w kt├│rym obowi─ůzuje dana umowa, d┼éugo┼Ť─ç okresu wypowiedzenia, jest r├│┼╝na.

D┼éugo┼Ť─ç okresu wypowiedzenia umowy zawartej na okres pr├│bny wynosi:

Umowa zawarta na czas okre┼Ťlony d┼éu┼╝szy ni┼╝ 6 miesi─Öcy mo┼╝e by─ç wypowiedziana z zachowaniem 2-tygodniowego okresu wypowiedzenia, tylko wtedy, gdy strony zapisa┼éy tak─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç w umowie. Umowa na czas okre┼Ťlony zawarta na okres nie d┼éu┼╝szy ni┼╝ 6 miesi─Öcy, nie mo┼╝e by─ç wypowiedziana w og├│le. Taka umowa ko┼äczy si─Ö bowiem wraz z up┼éywem czasu, na kt├│ry zosta┼éa zawarta.

D┼éugo┼Ť─ç okresu wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieobecno┼Ťci innego pracownika w pracy wynosi zawsze 3 dni robocze.

D┼éugo┼Ť─ç okresu wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieokre┼Ťlony, zale┼╝ny jest od d┼éugo┼Ťci zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy. Wynosi:

Okres wypowiedzenia to czas, w kt├│rym pracodawca ma obowi─ůzek zapewni─ç pracownikowi prac─Ö. Je┼Ťli z jakich┼Ť przyczyn tego nie zrobi, nie zwalnia go to z wyp┼éacania za ten okres normalnego wynagrodzenia.

2. Urlopy



Warto zna─ç podstawowe informacje na temat um├│w o prac─Ö, aby wiedzie─ç jakie prawa i obowi─ůzki w zwi─ůzku z jej podpisaniem b─Ödziesz posiada┼é. Nie mniej istotna jest wiedza dotycz─ůca wymiaru urlopu wypoczynkowego jaki Ci przys┼éuguje i zasad jego naliczania.

Pracownik, kt├│ry podejmuje prac─Ö po raz pierwszy w roku kalendarzowym, w kt├│rym podj─ů┼é prac─Ö, uzyskuje prawo do urlopu wraz z up┼éywem ka┼╝dego miesi─ůca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przys┼éuguj─ůcego mu po przepracowaniu roku. Je┼╝eli wi─Öc, wymiar Twojego urlopu to 20 dni, to po przepracowaniu jednego miesi─ůca masz prawo do 1,66 dnia urlopu. Po przepracowaniu kolejnego miesi─ůca nabywasz prawo do kolejnego 1,66 dnia urlopu. Prawo do kolejnych urlop├│w pracownik nabywa w ka┼╝dym kolejnym roku kalendarzowym. Je┼╝eli wi─Öc, zatrudniony zostaniesz 1 grudnia 2008 roku, od 1 stycznia 2009, czyli po przepracowaniu miesi─ůca, nie b─Ödziesz mia┼é naliczanego urlopu, tylko uzyskasz prawo do pe┼énych 20 dni.

Wymiar urlopu pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy wynosi:

- 20 dni ÔÇô je┼╝eli pracujesz kr├│cej ni┼╝ 10 lat,

- 26 dni ÔÇô je┼╝eli pracujesz co najmniej 10 lat.

Do okresu zatrudnienia, potrzebnego do obliczania prawa do urlopu, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia oraz okresy nauki z tytułu ukończenia:

Je┼╝eli wi─Öc uko┼äczy┼ée┼Ť szkol─Ö wy┼╝sz─ů, przys┼éuguje Ci prawo do 20 dni urlopu, a po przepracowaniu 2 lat, nab─Ödziesz prawo do urlopu w wymiarze 26 dni.

W przypadku, gdy pracownik pobiera┼é nauk─Ö w trakcie zatrudnienia, do okresu pracy, od kt├│rego zale┼╝y wymiar urlopu, wlicza si─Ö albo okres zatrudnienia, albo okres nauki ÔÇô zale┼╝nie od tego, co jest dla pracownika korzystniejsze.

Pracownicy zatrudnieni w niepe┼énym wymiarze czasu pracy, r├│wnie┼╝ maj─ů prawo do urlopu. Wymiar urlopu ustala si─Ö proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, a za podstaw─Ö obliczania bierze si─Ö wymiar urlopu pracownika zatrudnionego w pe┼énym wymiarze. Niepe┼ény dzie┼ä urlopu w tym wypadku, zawsze zaokr─ůgla si─Ö w g├│r─Ö, do pe┼énego dnia. Je┼╝eli pracownik zatrudniony jest na ┬Ż etatu, a w pe┼énym wymiarze czasu pracy przys┼éugiwa┼éoby mu 20 dni urlopu, mno┼╝y si─Ö ┬Ż etatu przez 20 dni, co daje 10 dni urlopu rocznie.

Urlop├│w wypoczynkowych udziela si─Ö pracownikowi w te dni, kt├│re s─ů dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowi─ůzuj─ůcym go rozk┼éadem czasu pracy. Pracodawca udziela urlop├│w zgodnie z planem urlopowym, kt├│ry sporz─ůdza bior─ůc pod uwag─Ö konieczno┼Ť─ç zapewnienia normalnego toku pracy oraz na podstawie wniosk├│w pracownik├│w. Pracodawca nie mo┼╝e narzuci─ç pracownikowi terminu wykorzystania urlopu wypoczynkowego, chyba ┼╝e nast─ůpi┼éo wypowiedzenie stosunku pracy. Tylko w takim wypadku mo┼╝e nakaza─ç pracownikowi wykorzystanie przys┼éuguj─ůcego mu urlopu wypoczynkowego do ko┼äca okresu wypowiedzenia.

Ka┼╝dy pracownik ma prawo do 4 dni urlopu na ┼╝─ůdanie w roku kalendarzowym. Nie jest to jednak dodatkowy urlop, pr├│cz 20 czy 26 dni, ale stanowi jego cz─Ö┼Ť─ç. Urlop na ┼╝─ůdanie to r├│wnie┼╝ urlop wypoczynkowy, z t─ů r├│┼╝nic─ů, ┼╝e udzielany jest nie na wniosek pracownika, ale na jego ┼╝─ůdanie. Pracodawca musi udzieli─ç go w terminie wskazanym przez pracownika. Takie ┼╝─ůdanie urlopu nale┼╝y zg┼éosi─ç nie p├│┼║niej, ni┼╝ w dniu jego rozpocz─Öcia. Urlop na ┼╝─ůdanie mo┼╝e by─ç wykorzystany w ca┼éo┼Ťci, b─ůd┼║ w cz─Ö┼Ťciach.

Pami─Ötaj, ┼╝e niewiedza nie zwalnia Ci─Ö z odpowiedzialno┼Ťci, je┼Ťli nie dope┼énisz swoich obowi─ůzk├│w wynikaj─ůcych ze stosunku pracy. Warto wi─Öc dowiedzie─ç si─Ö jak najwi─Öcej na temat praw i obowi─ůzk├│w pracowniczych, wynikaj─ůcych zar├│wno z kodeksu pracy, kodeksu cywilnego, ale r├│wnie┼╝ wewn─Ötrznych regulamin├│w firmy, w jakiej masz pracowa─ç. Przed przyst─ůpieniem do wykonywania swojej pracy zostaniesz na pewno przeszkolony. Poznasz zasady BHP obowi─ůzuj─ůce w firmie oraz na stanowisku, na kt├│rym masz pracowa─ç. Zdobycie wiedzy na temat umowy, konsekwencji zawarcia konkretnej z nich, wynagrodze┼ä, zasad naliczania urlopu itd., nale┼╝y do Ciebie. Dobrze poznaj swoje prawa i obowi─ůzki, a b─Ödziesz pewny, ┼╝e w tych kwestiach nie pope┼énisz b┼é─Öd├│w czy zaniedba┼ä.