pierwsza praca


1. Rodzaje umów o pracę


Przyjmując Cię do pracy, pracodawca zawiera z Tobą umowę. Od tego momentu istnieje między wami stosunek pracy.

Zgodnie z art. 22 Kodeksu Pracy, stosunek pracy to stosunek prawny, na mocy którego pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, a pracodawca ? do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Pracodawca jest zobowiązany nie tylko do wypłacania pracownikowi pensji, lecz również do zapewnienia mu pracy wynikającej z umowy o pracę.

Umowa o pracę powinna być zawarta w formie pisemnej i musi zawierać:

Od kandydata na pracownika i nowo zatrudnionego pracownika nie można żądać informacji o wyznaniu religijnym, poglądach politycznych, preferencjach seksualnych, czy zamiarze posiadania potomstwa itd.

Kodeks pracy przewiduje kilka rodzajów umów o pracę.

  1. Umowa na okres próbny.

Zawierana jest na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. W czasie trwania umowy, zarówno pracodawca jak i pracownik, mogą podjąć świadomą decyzję o dalszej współpracy. Jest to bowiem swoisty okres próbny, w trakcie którego sprawdzane są kwalifikacje, umiejętności i przydatność pracownika do pracy, ale również oceniany jest pracodawca, środowisko i kultura pracy. Po upływie czasu określonego w umowie, obie strony mogą nawiązać nową umowę bądź zakończyć współpracę. Nie można podpisać kolejnej umowy na okres próbny, nawet jeśli strony nie są pewne chęci dalszej współpracy.

Nowa umowa może być nawiązana na czas określony, na czas nieokreślony, na czas wykonywania określonej pracy lub umowę na zastępstwo.

2. Umowa na czas określony.

Umowa na czas określony jest umową terminową, zawieraną na z góry określony czas. Koniec obowiązywania stosunku pracy, musi być w treści umowy wskazany, przez podanie konkretnej daty lub wskazanie przyszłej okoliczności, np. uzyskanie dyplomu studiów wyższych.

Pracodawca zawierając z pracownikiem kolejną umowę o pracę, musi zawrzeć z nim umowę na czas nieokreślony, jeśli dwie poprzednie umowy były umowami na czas określony, a przerwa między nimi nie przekraczała 1 miesiąca.

3. Umowa na wykonanie określonej pracy.

To kolejna umowa terminowa, jednak koniec jej wykonywania nie jest wskazany konkretną datą. Koniec obowiązywania tej umowy wskazuje praca, z której zakończeniem strony ustalają rozwiązanie umowy.

4. Umowa na czas nieobecności innego pracownika (umowa na zastępstwo).

Jest również umową terminową, której termin zakończenia nie może być jednak ustalany dowolnie. Musi być bowiem wyznaczony przez termin powrotu zastępowanego pracownika do pracy, gdyż umowa na zastępstwo zawierana jest na czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy innego pracownika.

5. Umowa na czas określony.

Ten rodzaj umowy nie określa terminu zakończenia pracy, czyli jest umową bezterminową. Najpełniej realizuje ona ochronę pracownika przed rozwiązaniem stosunku pracy i zapewnia stabilność zatrudnienia. Zawierana jest najczęściej po umowie na czas próbny oraz jednej bądź dwóch umowach na czas określony.

W niektórych przypadkach możesz pracować na podstawie umów cywilnoprawnych, a nie umów o pracę. Pamiętaj jednak, że zawierając umowę cywilnoprawną, nie stajesz się pracownikiem i nie podlegasz ochronie prawnej, takiej jaką mają osoby będące pracownikami. Nie masz też takich uprawnień jak np. urlop wypoczynkowy, wynagrodzenie za pracę w nadgodzinach, chyba że prawa takie zostaną zapisane w umowie.

Najczęściej spotyka się dwa rodzaje umów cywilnoprawnych.

Różni się od umów o pracę przede wszystkim brakiem podporządkowania oraz obowiązkiem osiągnięcia określonego rezultatu. Nie masz obowiązku stosować się do poleceń zamawiającego i nie podlegasz jego kierownictwu. Twoim zadaniem jest jedynie wykonanie określonego zadania, czyli dzieła. Odpowiadasz zawsze za rezultat swojej pracy, a nie za sam proces jej wykonania.

Umowa zlecenia, podobnie jak umowa o pracę, jest umową starannego działania. Tak jak przy umowie o dzieło, nie jesteś podporządkowany zleceniodawcy i nie musisz stosować się do jego poleceń, ważne jest jednak staranne i sumienne wykonywanie powierzonych zadań. Liczy się jakość pracy, a nie jej efekt.

RODZAJE UMÓW


O pracę

Cywilnoprawne

- na okres próbny - umowa o dzieło
- na czas określony - umowa zlecenia
- na wykonywanie określonej pracy

- na zastępstwo

- na czas nieokreślony

Dodatkowo umowa zlecenia może być wypowiedziana w dowolnym terminie, w przeciwieństwie do umów o pracę, gdzie tryby i terminy wypowiedzeń są szczegółowo określone.

Zgodnie z przepisami umowę o pracę rozwiązuje się z upływem czasu na jaki była zawarta, bądź z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawierana, ale również wcześniej, na mocy porozumienia stron lub przez oświadczenie jednej ze stron (z zachowaniem bądź bez zachowania okresu wypowiedzenia). Rozwiązanie umowy na mocy porozumienia stron następuje w terminie ustalonym przez strony i może być wynikiem inicjatywy każdej ze stron, zarówno pracownika, jak i pracodawcy. Zarówno oświadczenie z zachowaniem okresu wypowiedzenia, jak i bez jego zachowania, powinno być złożone przez stronę wypowiadającą na piśmie. Jeżeli jednak pracodawca składa wypowiedzenie pracownikowi zatrudnionemu na czas nieokreślony, jego obowiązkiem jest dodatkowo podanie przyczyny wypowiedzenia. Musi być ona sformułowana w sposób konkretny i szczegółowy.

Wypowiedzenie umowy o pracę powoduje, że umowa rozwiązuje się po upływie okresu, zwanego okresem wypowiedzenia.

W zależności od rodzaju umowy, czasu pracy pracownika i okresu, w którym obowiązuje dana umowa, długość okresu wypowiedzenia, jest różna.

Długość okresu wypowiedzenia umowy zawartej na okres próbny wynosi:

Umowa zawarta na czas określony dłuższy niż 6 miesięcy może być wypowiedziana z zachowaniem 2-tygodniowego okresu wypowiedzenia, tylko wtedy, gdy strony zapisały taką możliwość w umowie. Umowa na czas określony zawarta na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, nie może być wypowiedziana w ogóle. Taka umowa kończy się bowiem wraz z upływem czasu, na który została zawarta.

Długość okresu wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieobecności innego pracownika w pracy wynosi zawsze 3 dni robocze.

Długość okresu wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieokreślony, zależny jest od długości zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy. Wynosi:

Okres wypowiedzenia to czas, w którym pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikowi pracę. Jeśli z jakichś przyczyn tego nie zrobi, nie zwalnia go to z wypłacania za ten okres normalnego wynagrodzenia.

2. Urlopy



Warto znać podstawowe informacje na temat umów o pracę, aby wiedzieć jakie prawa i obowiązki w związku z jej podpisaniem będziesz posiadał. Nie mniej istotna jest wiedza dotycząca wymiaru urlopu wypoczynkowego jaki Ci przysługuje i zasad jego naliczania.

Pracownik, który podejmuje pracę po raz pierwszy w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu wraz z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. Jeżeli więc, wymiar Twojego urlopu to 20 dni, to po przepracowaniu jednego miesiąca masz prawo do 1,66 dnia urlopu. Po przepracowaniu kolejnego miesiąca nabywasz prawo do kolejnego 1,66 dnia urlopu. Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym kolejnym roku kalendarzowym. Jeżeli więc, zatrudniony zostaniesz 1 grudnia 2008 roku, od 1 stycznia 2009, czyli po przepracowaniu miesiąca, nie będziesz miał naliczanego urlopu, tylko uzyskasz prawo do pełnych 20 dni.

Wymiar urlopu pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy wynosi:

- 20 dni ? jeżeli pracujesz krócej niż 10 lat,

- 26 dni ? jeżeli pracujesz co najmniej 10 lat.

Do okresu zatrudnienia, potrzebnego do obliczania prawa do urlopu, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia oraz okresy nauki z tytułu ukończenia:

Jeżeli więc ukończyłeś szkolę wyższą, przysługuje Ci prawo do 20 dni urlopu, a po przepracowaniu 2 lat, nabędziesz prawo do urlopu w wymiarze 26 dni.

W przypadku, gdy pracownik pobierał naukę w trakcie zatrudnienia, do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się albo okres zatrudnienia, albo okres nauki ? zależnie od tego, co jest dla pracownika korzystniejsze.

Pracownicy zatrudnieni w niepełnym wymiarze czasu pracy, również mają prawo do urlopu. Wymiar urlopu ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, a za podstawę obliczania bierze się wymiar urlopu pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze. Niepełny dzień urlopu w tym wypadku, zawsze zaokrągla się w górę, do pełnego dnia. Jeżeli pracownik zatrudniony jest na ? etatu, a w pełnym wymiarze czasu pracy przysługiwałoby mu 20 dni urlopu, mnoży się ? etatu przez 20 dni, co daje 10 dni urlopu rocznie.

Urlopów wypoczynkowych udziela się pracownikowi w te dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Pracodawca udziela urlopów zgodnie z planem urlopowym, który sporządza biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia normalnego toku pracy oraz na podstawie wniosków pracowników. Pracodawca nie może narzucić pracownikowi terminu wykorzystania urlopu wypoczynkowego, chyba że nastąpiło wypowiedzenie stosunku pracy. Tylko w takim wypadku może nakazać pracownikowi wykorzystanie przysługującego mu urlopu wypoczynkowego do końca okresu wypowiedzenia.

Każdy pracownik ma prawo do 4 dni urlopu na żądanie w roku kalendarzowym. Nie jest to jednak dodatkowy urlop, prócz 20 czy 26 dni, ale stanowi jego część. Urlop na żądanie to również urlop wypoczynkowy, z tą różnicą, że udzielany jest nie na wniosek pracownika, ale na jego żądanie. Pracodawca musi udzielić go w terminie wskazanym przez pracownika. Takie żądanie urlopu należy zgłosić nie później, niż w dniu jego rozpoczęcia. Urlop na żądanie może być wykorzystany w całości, bądź w częściach.

Pamiętaj, że niewiedza nie zwalnia Cię z odpowiedzialności, jeśli nie dopełnisz swoich obowiązków wynikających ze stosunku pracy. Warto więc dowiedzieć się jak najwięcej na temat praw i obowiązków pracowniczych, wynikających zarówno z kodeksu pracy, kodeksu cywilnego, ale również wewnętrznych regulaminów firmy, w jakiej masz pracować. Przed przystąpieniem do wykonywania swojej pracy zostaniesz na pewno przeszkolony. Poznasz zasady BHP obowiązujące w firmie oraz na stanowisku, na którym masz pracować. Zdobycie wiedzy na temat umowy, konsekwencji zawarcia konkretnej z nich, wynagrodzeń, zasad naliczania urlopu itd., należy do Ciebie. Dobrze poznaj swoje prawa i obowiązki, a będziesz pewny, że w tych kwestiach nie popełnisz błędów czy zaniedbań.